TERAPIA CELULITU
Cellulit jest dość powszechnym problemem estetycznym. Szacuje się, że dotyka on nawet ponad 80-90% kobiet na świecie po okresie przekwitania, w niewielkim stopniu dotyczy mężczyzn, głównie w sytuacji niedoboru androgenów. Nie zaobserwowano wpływu nadwagi na tę chorobę, bowiem może ona występować również u osób szczupłych.
Cellulit, nazywany inaczej lipodystrofią, jest zwyrodnieniem tkanki łącznej o charakterze obrzękowo-włókniejącym, które objawia się nierównomiernym ukształtowaniem skóry i nagromadzeniem tkanki tłuszczowej.
Cellulit częściej występuje u kobiet i lokalizuje się w miejscach o zwiększonej liczbie receptorów promujących lipogenezę, w typowych obszarach odkładania się tłuszczu u płci żeńskiej – w okolicach bioder, pośladków i brzucha.
Zmiany cellulitowe występują najczęściej u kobiet w ciąży, przyjmujących leki antykoncepcyjne czy hormonalne, w okresie menopauzy, w okresie dojrzewania, a także u osób szczególnie narażonych na stres.
Rozwój cellulitu ma charakter etapowy. Biorąc pod uwagę nasilenie zmian, możemy wyróżnić, według różnych autorów, 3 lub 4 stadia cellulitu, przy czym w najlżejszym stadium skóra wykazuje niewielkie pobruzdowanie jedynie przy ściśnięciu jej w fałd, natomiast w stadium najbardziej zaawansowanym obecne są już wyraźnie widoczne guzki, zagłębienia, nierówny zarys konturów ciała, a nawet bolesność zmian.
Problem ten dotyka coraz większą liczbę osób z uwagi na tryb życia, jaki prowadzi współczesny człowiek. Do rozwoju lipodystrofii przyczyniają się:
– nieprawidłowości w krążeniu krwi i limfy, prowadzące do powstawania obrzęków i iedostatecznego odżywienia tkanek,
– zaburzenia gospodarki hormonalnej, w szczególności nadmiar estrogenów i niedobór progesteronu, co wyjaśnia częstsze występowanie tej dolegliwości u kobiet,
– czynniki genetyczne, w tym płeć żeńska, rasa biała (częściej niż rasa żółta czy czarna), skłonność do nieprawidłowego rozkładu tkanki tłuszczowej w miejscach predylekcyjnych,
– nieprawidłowe nawyki żywieniowe, w tym głównie dieta wysokowęglowodanowa, obfita w sól.
Dodatkowo na powstawanie lipodystrofii znacząco wpływa ograniczenie aktywności fizycznej, siedzący tryb życia, używki – tytoń, alkohol, noszenie nieprawidłowej, nadmiernie uciskającej odzieży oraz butów na wysokim obcasie, jak również płaskostopie czy zażywanie gorących kąpieli
Aby nie dopuścić do powstawania i pogłębiania się zmian cellulitowych, niezwykle ważne jest unikanie powyższych czynników, przyczyniających się do rozwoju lipodystrofii. Badania wykazały, że można częściowo uchronić się przed konsekwencjami omawianej choroby poprzez stosowanie zasad profilaktyki pierwotnej i wtórnej. Jeśli już powstaną zmiany obrzękowo-włókniejące w tkankach, istotne jest leczenie kompleksowe. W gabinetach kosmetycznych stosowane są metody fizyczne i mechaniczne, w tym na przykład endermologia, masaż pneumatyczny, fale radiowe, ultradźwięki czy drenaż manualny. Dodatkowo ważne jest wspomaganie terapii masażami oraz właściwą pielęgnacją skóry, z wykorzystaniem preparatów roślinnych, które wspomagają rozluźnienie zbitej tkanki tłuszczowej i sprzyjają wydalaniu toksycznych substancji z organizmu.
Terapia i zapobieganie powstawaniu cellulitu powinna mieć charakter kompleksowy i ielokierunkowy. Niezwykle istotna jest systematyczność. Gruntowna pielęgnacja powinna polegać na przestrzeganiu odpowiedniej, niskowęglowodanowej diety, zwiększeniu aktywności fizycznej oraz stosowaniu odpowiednich preparatów kosmetycznych. Udowodniono, że niektóre substancje podawane doustnie korzystnie wpływają na stan skóry. Zawierają one pierwiastki ważne dla struktury i wyglądu skóry, wpływające na równowagę kwasowo-zasadową, gospodarkę hormonalną i wodnoelektrolitową.
#Pomocne w zwalczaniu cellulitu mogą okazać się:
– #wapń, który wspomaga prawidłową pracę mięśni, trawienie tłuszczów poprzez zmniejszanie ich wchłaniania w jelicie,ponadto uczestniczy w reakcjach enzymatycznych ważnych w procesach metabolizmu
– #magnez bierze udział w tworzeniu oraz rozpadzie związków wysokoenergetycznych, których dostępność wpływa na tempo procesów lipolitycznych w tkance podskórnej,
– #cynk, który pomaga w usuwaniu skutków stresu oksydacyjnego, wchodzi w skład enzymatycznych przeciwutleniaczy, bierze udział w metabolizmie kwasów tłuszczowych, usprawnia odnowę skóry oraz wzmacnia jej strukturę,
– #krzem będący jednym z budulców szkieletu strukturalnego tkanki łącznej,
– #chrom, pierwiastek niezbędny w metabolizmie lipidów, węglowodanów i białek.
Na podstawie danych z piśmiennictwa, można przyjąć, że miejscowa terapia cellulitu poprawia mikrokrążenie skórne, wspomaga lipolizę i wspiera procesy naprawcze w skórze
Mimo braku odpowiednich badań klinicznych, które mogłyby to potwierdzić, niektóre składniki tych preparatów wykazują działanie zmniejszające objawy cellulitu. Substancje te można zaklasyfikować do przedstawionych poniżej grup.
Składniki poprawiające krążenie krwi oraz uszczelniające naczynia krwionośne
Grupa ta obejmuje substancje oraz surowce roślinne powszechnie wykorzystywane w kosmetykach przeciwcellulitowych, które między innymi zmniejszają krzepliwość krwi, hamują czynnik aktywujący płytki oraz uszczelniają naczynia krwionośne, prowadząc do poprawy mikrokrążenia. Ich działanie polega na zapobieganiu obrzękom, pobudzaniu tkanki skórnej i leżących pod nią powierzchownych naczyń krwionośnych oraz wzmacnianiu ścian naczyń. Do tej grupy zaliczymy składniki bogate we flawonoidy, saponiny i taniny, na przykład wyciągi z #kasztanowca #zwyczajnego (Aesculus hippocastanum), #arniki #górskiej (Arnica montana), #bluszczu pospolitego (Hedera helix), #miłorzębu japońskiego (Ginkgo biloba) i #nostrzyka żółtego (Melilotus officinalis).
Składniki usprawniające przepływ chłonki, które mają zapobiegać zastojom limfy w tkankach
Większość wyżej wymienionych składników, jak ekstrakty z bluszczu pospolitego, nostrzyka żółtego oraz arniki górskiej, działa również w tym kierunku. Dodatkowo w grupie tej znajdują się: #żeń-szeń (Panax ginseng), #bez czarny (Sambucus nigra), #skrzyp polny (Equisetum arvense), #ruszczyk kolczasty (Ruscus aesculetus), #werbena pospolita (Verbena officinalis), #wąkrota azjatycka (Centella asiatica) oraz #algi, zielenice i brunatnice.
Składniki ujędrniające, nawilżające i wygładzające skórę
Różne substancje o takim działaniu znajdują się w większości kosmetyków przeciwcellulitowych. Ich zadaniem jest poprawianie wyglądu skóry i zmniejszanie objawów choroby poprzez stymulowanie napięcia i elastyczności, nawilżania i wygładzania skóry. Takie działanie ma pośrednio wyciąg z #orzecha włoskiego (Juglans regia), #przywrotnika pospolitego (Alchemilla monticola) i #nieszpułki zwyczajnej (Mespilus germanica).
Składniki zwiększające metabolizm tłuszczowy i usuwające wolne rodniki
Mają one usprawniać procesy lipogenezy oraz lipolizy poprzez działanie wielokierunkowe – m.in. na drodze stymulacji aktywności enzymów lipolitycznych. W grupie tej najczęściej można spotkać preparaty kosmetyczne zawierające metyloksantyny, w których główną rolę odgrywają: #kofeina zawarta w kawie i guaranie, ale także #teobromina i #teofilina obecne w liściach herbaty.
Składniki kosmetyków usuwające wolne rodniki to przede wszystkim wyciąg z #nasion grejpfruta (Citrus paradisi).
SKŁADNIKI MINERALNE I OLEJKI ETERYCZNE
#Algi to jedne z najbogatszych w składniki biologicznie aktywne surowców naturalnych. Są bogatym źródłem polisacharydów, niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych, witaminy A, aminokwasów, karotenoidów, biopierwiastków. W związku z tym znajdują szerokie zastosowanie w preparatach kosmetycznych o działaniu nawilżającym czy też przeciwcellulitowym, przyspieszają gojenie ran, aktywują wytwarzanie kolagenu oraz proliferację fibroblastów. Glony są również źródłem fitosteroli, które działają przeciwutleniająco, stymulują odnowę tkanki łącznej, a także wpływają na jędrność skóry poprzez aktywację syntezy elastyny i kolagenu.
W terapii cellulitu często wykorzystuje się #morszczyn #pęcherzykowaty (Fucus vesiculosus), który zawiera witaminę C i jod oraz składniki rozpuszczające zatory wytworzone przez limfę w tkankach.
#Szkarłatnica #pępkowa (Porphyra umbilicatis) jest największym źródłem kwasu γ-linolenowego wśród alg. Likwiduje ona stany zapalne oraz zapobiega zakażeniom skóry. Dzięki zawartości laminaryny i fukoidyny algi mogą ograniczać powstawanie cellulitu. Wykazano, iż zastosowanie alg z gatunków Furcellaria lumbricalis i Fucus vesiculosus w połączeniu z retinolem, glaucyną, kofeiną i kwasem linolowym wpłynęło w sposób znaczący na zwiększenie procesu lipolizy w adipocytach. Dodatkowo wpływa ona na mikrokrążenie skórne, poprawiając elastyczność naczyń i działając ochronnie na ich ściany, co również wspomaga terapię cellulitu.
Do produkcji preparatów kosmetycznych stosowane są również inne gatunki alg, w tym z rodzajów: Laminaria – dzięki właściwościom lipolitycznym, Ulva lactuca i Ulva pertusa – ze względu na zawartość aosainy korzystnej dla wytwarzania kolagenu, Chlorella vulgaris – utrudnia odkładanie tłuszczu w tkance podskórnej, Dunaliella salina i Dunaliella bardwil – stanowią źródło przeciwutleniaczy, oraz Lithothamnion calcareum, które wykazują działanie detoksykacyjne, poprawiają jędrność skóry i stymulują procesy metaboliczne.
Miłorząb dwuklapowy (Ginkgo biloba) jest surowcem zbieranym jesienią, w trakcie żółknięcia liści. W jego składzie można wyróżnić przede wszystkim seskwiterpeny, flawonoidy i laktony diterpenowe. Ekstrakt z miłorzębu poprawia ukrwienie, pobudza krążenie, zapobiega pękaniu naczyń krwionośnych i zmniejsza ich napięcie, co sprawia, że jest surowcem często stosowanym w terapii cellulitu. Dodatkowo normalizuje proces spalania tłuszczów, przeciwdziałając zwiększaniu ilości tkanki tłuszczowej. Ponadto uelastycznia i ujędrnia skórę, przywracając jej zdrowy wygląd. Poprzez neutralizację wolnych rodników hamuje również procesy starzenia skóry. W połączeniu z kofeiną zwiększa swoją skuteczność.
Bluszcz pospolity (Hedera helix) to pospolita roślina pnąca. Surowcem jest liść, który charakteryzuje się znaczną zawartością saponin triterpenowych i flawonoidów. Bluszcz pospolity wykorzystuje się również zewnętrznie, jako składnik preparatów przeciwcellulitowych, które pobudzają usuwanie toksyn i tłuszczu z organizmu oraz odpływ limfy. Wyciąg z liści bluszczu wykazuje działanie przeciwobrzękowe, bakteriostatyczne, poprawia ukrwienie skóry oraz ujędrnia ją i uelastycznia.
Arnika górska (Arnica montana) wykazuje działanie przeciwobrzękowe, wspomagające krążenie oraz przeciwzapalne. Podobnie jak bluszcz, wzmacnia ściany naczyń krwionośnych, przeciwdziała tworzeniu się skrzepów. W jej skład wchodzą kwasy organiczne, karotenoidy, triterpeny, flawonoidy, aminy, olejek eteryczny i laktony seskwiterpenowe. Składniki te są dobrze wchłaniane przez naskórek.
Kofeina, inaczej metyloksantyna, to alkaloid purynowy, który wykazuje działanie na ośrodkowy układ nerwowy,czego efektem jest poprawa koncentracji oraz eliminowanie uczucia zmęczenia i senności. Kofeina występuje naturalnie w takich surowcach, jak kawa arabska (Coffea arabica), paulinia guarana (Paullinia cupana), ostrokrzew paragwajski (Ilex mate), kola zaostrzona (Cola acuminata), kakaowiec właściwy (Theobroma cacao) oraz herbata chińska (Camelia sinensis). Wykorzystuje się ją często w kosmetykach przeciwcellulitowych, głównie ze względu na jej właściwości lipolityczne w stosunku do komórek tłuszczowych. Działanie kofeiny polega na hamowaniu aktywności enzymu fosfodiesterazy, co pobudza lipolizę i zmniejsza gromadzenie tłuszczu w lipocytach. Dodatkowo zwiększa ich aktywność metaboliczną, co w efekcie poprawia wygląd skóry.
Poza kofeiną, do tego celu wykorzystywana jest także #euglena (Euglena gracilis), stymulująca funkcje komórek, oraz #siwiec #żółty (Glaucium flavum), zmniejszający zawartość tłuszczu w tkankach i zapobiegający zatrzymywaniu wody w organizmie; głównym składnikiem tej rośliny jest glaucyna. Mieszanina powyższych składników ogranicza magazynowanie lipidów, zapobiega różnicowaniu się adipocytów, redukuje działanie reaktywnych form tlenu oraz pobudza aktywność mitochondriów.
Kofeina oraz inne alkaloidy purynowe zawarte w herbacie stymulują spalanie tłuszczu i mikrokrążenie skórne. Dodatkowo zielona herbata jest skutecznym źródłem przeciwutleniaczy, poprawia sprężystość skóry i usprawnia detoksykację organizmu. Z tego względu jest ona przydatna w terapii cellulitu.
Wąkrota azjatycka (Centella asiatica) potocznie nazywana jest tygrysim pazurem. Do najważniejszych właściwości leczniczych zalicza się działanie wzmacniające, immunostymulujące, bakteriobójcze, przeciwzapalne i przeciwobrzękowe. Roślinę tę wykorzystuje się coraz częściej w kosmetologii jako składnik preparatów ujędrniających, gdzie stosuje się zarówno ekstrakt z ziela, jak i poszczególne składniki. Wąkrota azjatycka powoduje wzrost gęstości i elastyczności skóry oraz poprawia jej nawodnienie. Stymuluje ona także krążenie, działa przeciwobrzękowo oraz wzmacnia naczynia krwionośne. Stosowana miejscowo wpływa na mikrocyrkulację podskórną oraz oddziałuje na tkankę tłuszczową.
Spośród innych roślin wykazujących aktywność przeciwcellulitową należy wspomnieć o #czapetce #wodnistej (Syzygium aqueum). Roślina ta, pochodząca z Malezji i Indonezji, jest cennym źródłem składników przydatnych w kosmetologii. Wyciąg etanolowy z liści wykazuje aktywność przeciwutleniającą, ponadto wywiera działanie hamujące aktywność enzymu tyrozynazy.
Innym związkiem pochodzenia naturalnego o działaniu przeciwcellulitowym jest #kwas #ksymeninowy. Został on wyizolowany z rosnącej na południu Afryki rośliny Olax dissitiflora i wykazuje aktywność przeciwcellulitową, a także hamuje nadmierną przepuszczalność naczyń krwionośnych oraz skłonność do ich pękania.
#Olejek #cyprysowy ma pozytywny wpływ na gospodarkę wodno-tłuszczową i system krążenia. Pomijając cellulit, jego korzystne efekty możemy zauważyć również w przypadku pękających naczynek i żylaków. Działa przeciwdrobnoustrojowo i przeciwbólowo. Można stosować go w postaci kompresów, kąpieli oraz do masażu.
#Olejek #jałowcowy, otrzymywany z owoców (szyszkojagód) tej rośliny, reguluje gospodarkę wodną w organizmie. Z tego względu jest on przydatny w terapii cellulitu i otyłości. Działa ściągająco, zmniejsza skórne rozstępy. Ma właściwości przeciwbakteryjne i przeciwgrzybicze, zwiększa odporność.
#Olejki #cynamonowy, #kolendrowy i z #kopru #włoskiego poprawiają napięcie skóry i pobudzają mikrokrążenie, z kolei #olejki #imbirowy i #pomarańczowy działają rozgrzewająco. Spośród innych należy wspomnieć o #olejku #cytrynowym, ujędrniającym i pobudzającym krążenie, a także o #olejkach #grejpfrutowym i #geraniowym, które ponadto zapobiegają powstawaniu rozstępów.
#Olejek #lawendowy z kolei wywołuje przekrwienie skóry i przeciwdziała gromadzeniu się płynów w organizmie, rozmarynowy natomiast rozgrzewa, niweluje obrzęki i ujędrnia.
——————————————————————-
[1] Zakład Farmakoterapii Dermatologicznej, Katedra Chorób Skórnych i Wenerycznych, Pomorski Uniwersytet Medyczny w Szczecinie
[2]Studenckie Koło Naukowe, Zakład Farmakoterapii Dermatologicznej, Pomorski Uniwersytet Medyczny w Szczecinie
