Dna moczanowa ma kilka nazw, ale jeden bardzo charakterystyczny podpis: nagły, napadowy ból stawu, często w okolicy dużego palca stopy (podagra). W tle nie dzieje się jednak „tylko stawowa awaria”. Dna to przede wszystkim historia o metabolizmie puryn i o tym, jak organizm radzi sobie (albo przestaje sobie radzić) z kwasem moczowym.

Gdy jego stężenie rośnie i utrzymuje się zbyt długo, w tkankach mogą zacząć odkładać się kryształy moczanu sodu, które mechanicznie drażnią staw i uruchamiają silną reakcję zapalną. Dlatego choroba, choć klasyfikowana w grupie schorzeń układu ruchu, ma często korzenie metaboliczne: zbyt duża produkcja kwasu moczowego i/lub zbyt słabe wydalanie przez nerki.

Co robi medycyna konwencjonalna?

W napadzie liczy się szybkie wygaszenie bólu i stanu zapalnego (np. kolchicyna, leki przeciwzapalne — zależnie od sytuacji). Leczenie długofalowe idzie w stronę zmniejszenia wytwarzania kwasu moczowego i stabilizacji (np. allopurynol — zawsze według zaleceń lekarza). To podejście ma sens, bo bez opanowania „źródła problemu” łatwo wracać do punktu wyjścia.

Gdzie wchodzi fitoterapia?

Fitoterapia w dnie to zwykle długodystans: rośliny o działaniu moczopędnym i „przepłukującym” wspierają usuwanie produktów przemiany materii i pomagają utrzymać proces wydalania w ryzach. W dawnych zielnikach nazywano je „oczyszczaczami krwi”, dziś powiedzielibyśmy prościej: rośliny wspierające diurezę i pracę układu moczowego.

W tradycji zielarskiej przewijają się m.in. napary z liści brzozy (Betula pendula / Betula spp.) i liści czarnej porzeczki (Ribes nigrum), odwary ze strąków fasoli (Phaseolus vulgaris) i słomy owsianej (Avena sativa), zioła „na drogi moczowe” jak nawłoć (Solidago virgaurea / Solidago spp.), perz (Elymus repens, syn. Agropyron repens), rdest ptasi (Polygonum aviculare) czy skrzyp (Equisetum arvense). Pojawiają się też metody zewnętrzne: okłady z chrzanu (Armoracia rusticana) czy kąpiele jałowcowe (Juniperus communis). W starych recepturach spotyka się także uczep (Bidens tripartita), przetacznik (Veronica officinalis), mniszek (Taraxacum officinale), znamiona kukurydzy (Zea mays, Stigmata Maydis), a nawet robinię akacjową (Robinia pseudoacacia).

Jednocześnie warto pamiętać: zioła mają tu rolę wspierającą, a nie zastępczą — szczególnie jeśli ataki są częste, kwas moczowy wysoki albo w grę wchodzą nerki.

Dieta i codzienność — bez tego zioła będą tylko dodatkiem

Przy dnie najczęściej wygrywa konsekwencja: odpowiednie nawodnienie, ograniczenie produktów bogatych w puryny (często także mięsa), rozsądny bilans i mniej „metabolicznych zapalników” (alkohol, słodzone napoje). To nie jest efektowna recepta, ale zwykle najbardziej skuteczna.

Mieszanki ziołowe

Mieszanka 1

Skład (wagowo):

• liść brzozy (Betula pendula / Betula spp.) – 40 g

• korzeń wilżyny (Ononis spinosa) – 40 g

• liść czarnej porzeczki (Ribes nigrum) – 20 g

• korzeń pokrzywy (Urtica dioica) – 20 g

• ziele ogórecznika (Borago officinalis) – 20 g

Przygotowanie:
2,5 łyżki mieszanki zalej 3 szklankami ciepłej wody, doprowadź do wrzenia i gotuj 5 minut na małym ogniu pod przykryciem. Odstaw na 10 minut, przecedź do termosu.

Stosowanie tradycyjne:
Pij 2/3 szklanki 3 razy dziennie między posiłkami — jako wsparcie przy nadmiarze kwasu moczowego i skłonności do odkładania moczanów.

Mieszanka 2

Skład (wagowo):

• korzeń wilżyny (Ononis spinosa) – 20 g

• strączki fasoli (Phaseolus vulgaris) – 20 g

• słoma owsiana (Avena sativa) – 20 g

• kora wierzby (Salix alba / Salix spp.) – 50 g

Przygotowanie:
2 łyżki mieszanki zalej 2,5 szklankami ciepłej wody i odstaw na 1–2 godziny. Następnie podgrzewaj powoli do wrzenia, ale nie gotuj. Odstaw na 10 minut i przecedź.

Stosowanie tradycyjne:
Pij 2/3 szklanki 3 razy dziennie między posiłkami przez kilka tygodni — w zielarskiej praktyce przy podwyższonym kwasie moczowym i bólach stawowych „od moczanów”.

Mieszanka 3

Skład (wagowo):

• strączki fasoli (Phaseolus vulgaris) – 30 g

• kwiat pierwiosnka (Primula veris) – 30 g

• słoma owsiana (Avena sativa) – 30 g

• liść brzozy (Betula pendula / Betula spp.) – 30 g

• liść czarnej porzeczki (Ribes nigrum) – 30 g

Przygotowanie:
3 łyżki mieszanki zalej 2,5 szklankami ciepłej wody i ogrzewaj na parze pod przykryciem 30 minut. Odstaw na 5 minut i przecedź.

Stosowanie tradycyjne:
Pij w równych porcjach w ciągu dnia, między posiłkami.

Mieszanka 4

Skład (wagowo):

• ziele koniczyny (Trifolium pratense) – 30 g

• liść brzozy (Betula pendula / Betula spp.) – 30 g

• ziele skrzypu (Equisetum arvense) – 20 g

• kłącze perzu (Elymus repens, syn. Agropyron repens) – 20 g

Przygotowanie:
Do termosu wsyp 2,5 łyżki mieszanki i zalej 3,5 szklanki wrzątku. Odstaw na 1 godzinę.

Stosowanie tradycyjne:
Wypij w 3–4 porcjach w ciągu dnia między posiłkami. W dawnych opisach: jako mieszanka „przepłukująca”, pomocna także w dolegliwościach kojarzonych ze skazą moczanową.

Mieszanka 5

Skład (części wagowe):

• pokrzywa (Urtica dioica) – 40

• skrzyp polny (Equisetum arvense) – 30

• łopian (Arctium lappa) – 20

• rdest ptasi (Polygonum aviculare) – 10

Przygotowanie:
1 łyżeczkę mieszanki zalej szklanką wrzątku, parz 10–15 minut.

Stosowanie tradycyjne:
Pij 2–3 razy dziennie.

Mieszanka 6

Skład (części wagowe):

• seler (nasiona) (Apium graveolens) – 40

• zielona herbata (Camellia sinensis) – 30

• łopian (Arctium lappa) – 20

• rdest ptasi (Polygonum aviculare) – 10

Przygotowanie i stosowanie:
Jak wyżej: 1 łyżeczka / szklanka, parz 10–15 minut. Pij 2–3 razy dziennie.

Mieszanka 7

Skład (części wagowe):

• skrzyp polny (Equisetum arvense) – 30

• łopian (Arctium lappa) – 30

• zielona herbata (Camellia sinensis) – 20

• rdest ptasi (Polygonum aviculare) – 20

Przygotowanie i stosowanie:
1 łyżeczka / szklanka, parz 10–15 minut. Pij 2–3 razy dziennie.

Nota zielnikowa (ważne)

Jeśli masz choroby nerek, kamicę, przyjmujesz leki przewlekle (zwłaszcza przeciwkrzepliwe, moczopędne, na ciśnienie), jesteś w ciąży lub karmisz — zioła „na moczany” dobieraj ostrożnie. I jeszcze jedno: w dawnych recepturach pojawia się lulek czarny (Hyoscyamus niger) — to roślina silnie toksyczna, więc nie traktuj jej jako domowego surowca.