Bezsenność cz. 1/2 – problemy z zasypianiem

Wstęp

Jeśli wieczorem „wszystko jest już zrobione”, a mimo to w głowie dalej trwa ruch jak na dworcu, organizm zwykle próbuje nam coś powiedzieć. Bezsenność nie jest wyłącznie brakiem snu. Często bywa sygnałem alarmowym: przeciążenia stresem, rozregulowania rytmu dobowego, błędów żywieniowych, a czasem także objawem chorób, które wymagają diagnostyki.

Skąd się bierze problem z zasypianiem

Najczęściej winny jest miks: napięcie nerwowe, „przestymulowanie” (telefon, praca do późna, kofeina, alkohol), nieregularne godziny snu, ciężkie kolacje albo życie w trybie ciągłej gotowości. Zioła nie są magicznym wyłącznikiem, ale potrafią delikatnie wyciszyć układ nerwowy, rozluźnić ciało i stworzyć warunki, w których sen łatwiej „przychodzi”.

Dlaczego nie warto tego bagatelizować

Seria nieprzespanych nocy odbija się na odporności, koncentracji i nastroju. U części osób przewlekłe niedosypianie podnosi ciśnienie, nasila lęk, rozkręca apetyt na słodkie i jeszcze bardziej utrwala błędne koło: im bardziej zależy nam na śnie, tym trudniej zasnąć.

Ziołowe wsparcie przy zasypianiu – receptury

Poniższe receptury są ułożone tak, by działać uspokajająco i rozkurczowo, a przy tym nie „ogłuszać”. Wybierz jedną mieszankę i stosuj ją konsekwentnie przez kilka–kilkanaście dni, zamiast mieszać wszystko naraz.

Mieszanka 1

Wymieszaj po 30 g szyszek chmielu zwyczajnego (Humulus lupulus), ziela dziurawca zwyczajnego (Hypericum perforatum) i korzenia kozłka lekarskiego (Valeriana officinalis), a także po 20 g liścia mięty pieprzowej (Mentha × piperita) i ziela serdecznika pospolitego (Leonurus cardiaca) lub liścia melisy lekarskiej (Melissa officinalis). Dwie łyżki mieszanki zalej około 2 i 1/2 szklanki wrzątku, ogrzewaj na parze pod przykryciem 30 minut, potem odstaw na 10 minut i przecedź do termosu. Pij po 2/3 szklanki 2–3 razy dziennie po jedzeniu, zwłaszcza gdy bezsenność idzie w parze z niepokojem i pobudzeniem nerwowym.

Mieszanka 2

Połącz w równych częściach rozdrobniony korzeń kozłka lekarskiego (Valeriana officinalis), ziele serdecznika pospolitego (Leonurus cardiaca), liść mięty pieprzowej (Mentha × piperita), liść szałwii lekarskiej (Salvia officinalis) i liść melisy lekarskiej (Melissa officinalis). Półtorej łyżki ziół zalej w termosie dwiema szklankami wrzątku, zamknij i zostaw na godzinę. Pij po 2/3 szklanki 2 razy dziennie po jedzeniu.

Mieszanka 3 – kąpiel uspokajająca

Do kąpieli połącz po 50 g kwiatów lawendy wąskolistnej (Lavandula angustifolia), kwiatostanów lipy (Tilia spp.) i ziela macierzanki (Thymus spp.). Całość zalej 2–3 litrami wrzątku, po 15 minutach przecedź do wanny napełnionej do 1/3 wodą o temperaturze 37–38°C. Zioła po odcedzeniu włóż do płóciennego woreczka i również umieść w wodzie. Kąpiel 15–25 minut, a potem od razu łóżko i odpoczynek – to ważny element „domknięcia” wyciszenia.

Mieszanka 4 – napar na godzinę przed snem

Wymieszaj 100 g kwiatów pierwiosnka (Primula veris), 50 g kwiatów lawendy wąskolistnej (Lavandula angustifolia) oraz po 25 g korzenia kozłka lekarskiego (Valeriana officinalis), ziela dziurawca zwyczajnego (Hypericum perforatum), ziela krwawnika pospolitego (Achillea millefolium) i szyszek chmielu zwyczajnego (Humulus lupulus). Jedną–dwie łyżeczki zalej 2/3 szklanki wrzątku, ogrzewaj pod przykryciem 15 minut na parze, odstaw na 5 minut i przecedź. Możesz dodać łyżkę miodu. Wypij całość około godzinę przed snem.

Mieszanka 5 – kompozycja z olejkami i nalewkami

Połącz: olejek paczulowy (Pogostemon cablin) 2 ml, olejek różany (Rosa spp.) 1 ml, olejek kajeputowy (Melaleuca cajuputi) 1 ml, olejek sandałowy (Santalum album) 1 ml, nalewkę z miłorzębu japońskiego (Ginkgo biloba) 20 ml, nalewkę z dziurawca zwyczajnego (Hypericum perforatum) 20 ml (lub intrakt/sok stabilizowany), Cardiol C w kroplach lub nalewkę z koli (Cola spp.) i głogu (Crataegus spp.) w proporcji 1:1 – 20 ml, oraz miód spadziowy 100 ml. Składniki dokładnie wymieszaj. Stosuj 1–2 razy dziennie po łyżeczce.

Mieszanka 6

Zmieszaj: koszyczek rumianku pospolitego (Matricaria chamomilla) 100 g, korzeń kozłka lekarskiego (Valeriana officinalis) 50 g, kwiatostan głogu (Crataegus spp.) 50 g, korzeń arcydzięgla litworu (Angelica archangelica) 50 g, liść melisy lekarskiej (Melissa officinalis) 50 g, kwiat lawendy wąskolistnej (Lavandula angustifolia) 20 g oraz szyszki chmielu zwyczajnego (Humulus lupulus) 20 g. Łyżeczkę mieszanki zalej szklanką wrzątku, parz pod przykryciem 30 minut i przecedź. Pij gorące 2 razy dziennie po szklance, rano i przed snem.

Mieszanka 7

Połącz: liść jeżyny (Rubus fruticosus agg.) 30 g, kozłek lekarski (Valeriana officinalis) 20 g, melisę lekarską (Melissa officinalis) 20 g, wrzos zwyczajny (Calluna vulgaris) 15 g i majeranek ogrodowy (Origanum majorana) 15 g. Jedną łyżkę stołową ziół zalej filiżanką wrzątku, po 10–15 minutach przecedź i pij filiżankę około południa oraz wieczorem. Tej mieszanki nie stosuje się w ciąży.

Mieszanka 8

W równych częściach wymieszaj: liść melisy lekarskiej (Melissa officinalis), ziele marzanki wonnej (Galium odoratum), ziele nostrzyka żółtego (Melilotus officinalis), ziele serdecznika pospolitego (Leonurus cardiaca) i korzeń kozłka lekarskiego (Valeriana officinalis). Przygotuj jak klasyczny napar: łyżkę ziół na porcję wrzątku, parzenie pod przykryciem, potem przecedzenie i picie zgodnie z potrzebą.

Mieszanka 9 – większa, „klasyczna” kompozycja

Wymieszaj po 50 g: szyszek chmielu zwyczajnego (Humulus lupulus), ziela dziurawca zwyczajnego (Hypericum perforatum), ziela bylicy pospolitej (Artemisia vulgaris), kwiatów wrzosu (Calluna vulgaris), kwiatów pierwiosnka (Primula veris), kwiatów bzu czarnego (Sambucus nigra). Łyżkę stołową ziół zalej szklanką wrzątku, przykryj i zostaw nawet na 3 godziny, potem przecedź i lekko podgrzej. Pij 3 razy dziennie po szklance, około 20 minut przed posiłkiem.

Mieszanka 10 – nalewka komonicowa

Weź 50 g suszonego, rozdrobnionego ziela komonicy zwyczajnej (Lotus corniculatus) i zalej 500 ml 40% alkoholu w dużym słoju. Wymieszaj, szczelnie zamknij i odstaw na 2 tygodnie w ciemne miejsce, co jakiś czas wstrząsając. Następnie wyciśnij zioła i przefiltruj przez gazę lub bibułę, przelej do ciemnej butelki. Stosuj 20–30 kropli w 1/2 szklanki wody rano i w południe; bezpośrednio przed snem można przyjąć około 50 kropli. Przy częstych przebudzeniach niektórzy stosują dodatkową, mniejszą dawkę w nocy, rzędu 10–15 kropli.

Mieszanka 11 – nalewka męczennicowa

Weź 50 g suszonego, rozdrobnionego ziela męczennicy cielistej (Passiflora incarnata) i zalej 0,5 l 40% alkoholu. Słoik zamknij i odstaw w ciepłe, zaciemnione miejsce na 2–3 tygodnie, potrząsając co pewien czas. Po tym czasie wyciśnij zioła, przefiltruj i przelej do ciemnej butelki, opisując nazwę i datę. Stosowanie: 1–4 ml nalewki 3 razy dziennie jako wsparcie wyciszenia i snu w stanie napięcia nerwowego.

Kilka słów o bezpieczeństwie

Jeśli bezsenność trwa tygodniami, narasta, towarzyszą jej kołatania serca, spadek nastroju lub objawy lękowe – warto równolegle sprawdzić przyczynę medycznie. Przy ziołach pamiętaj też o interakcjach: dziurawiec zwyczajny (Hypericum perforatum) może osłabiać działanie wielu leków, a mieszanki uspokajające mogą nasilać senność po lekach nasennych, przeciwlękowych czy alkoholu. W ciąży i w czasie karmienia lepiej nie eksperymentować z silnymi recepturami i nalewkami.

Źródła

Ocena korzenia kozłka lekarskiego (Valeriana officinalis) jako środka o działaniu uspokajającym i ułatwiającym zasypianie.
Wstęp do zielarstwa i fitoterapii.
Poradnik ziołowy – O. Grzegorz Franciszek Sroka.
„Zielska, zioła i ziółka” – Marta Leśnicka.
„Zioła czynią cuda” – Andrzej Skarżyński.
„Ziołowe receptury na zdrowie” – E. Senderski.