MIKROELEMENTY W ORGANIZMIE, ICH ŹRÓDŁA SUROWCE I SUROWCE ROŚLINNE
Żelazo – zapotrzebowanie dzienne w mg/dobę: 10-15; synergizm: Co, Ni, Ca (ułatwia wchłanianie wit. C); antagonizm: Zn, Mn; koncentruje się w organach: czerwone ciałka krwi, wątroba, śledziona, szpik kostny; występuje w: krew wołowa, wątroba, mięso, jaja, pokrzywa, jarmuż, orzechy, natka pietruszki, otręby, szpinak; niedobór powoduje: bóle głowy, zaparcia, wzdęcia, mdłości, łysienie, rozdwajanie paznokci, mała aktywność fizyczna, zajady, długotrwałe krwawienie wewnętrzne, niedokrwistość, zaburzenia czynności mózgu (słabe uczenie się dzieci), irytacja, zaparcia. Mikroelementy w ziołach: aloes, tobołki pospolite, rumianek, poziewnik, rzeżucha, wilżyna ciernista, storczyk, tarnina błotna, pokrzywa, dziewanna, mech islandzki, pokrzywa, rumianek, cykoria, skrzyp, centuria, dymnica lekarska, poziewnik, przytulia, mniszek, ślaz dziki, szanta, melisa, rzeżucha, wilżyna ciernista, rdest, bez czarny, wierzba biała, kozłek.
Kobalt – zapotrzebowanie dzienne w mg/dobę: 2-5; synergizm: Mn, Fe, Se, wit. B; antagonizm: Cr, Cu, Zn, Sr, rola w organizmie: aktywuje wit. B12, w procesie tworzenia krwinek czerwonych; występuje w: wątroba, nerki wołowe, kakao, pszenica, gryka, kukurydza, mleko, herbata; niedobór powoduje: niedokrwistość, zmęczenie, osłabienie, pieczenie języka, zaburzenia gastryczne, brak płodności, zaburzenia wzroku, zaburzenia psychiczne.
Miedź – zapotrzebowanie dzienne w mg/dobę: 2; synergizm: Fe, Li, Cr; antagonizm: Mo, Mn, Co, Ni, J; występuje w: mleko, margaryna, miód, orzechy włoskie, wątroba, ziele krwawnika, szpinak, sałata, gryka, owies, mięso; rola w organizmie: metabolizm tkanki nerwowej, łącznej i kostnej, łącznie z przemianą żelaza; niedobór powoduje: stwierdza się w chorobie Wilsona (zwyrodnienie wątrobowo-soczewkowe), chorobie nerek (zespół nerczycowy), zarobaczeniu, zespole złego wchłaniania, niedoczynności tarczycy, nowotworach, owrzodzeniu żołądka; nadmiar powoduje: zwiększony poziom Cu występuje przy ostrych i przewlekłych zakażeniach, zimnicy, nowotworach z przerzutami do wątroby, zawałach mięśnia sercowego, chorobie reumatycznej, marskości wątroby, żółtaczce, astmie oskrzelowej, reakcjach alergicznych, chorobach psychicznych (schizofrenia, neurastenia, histeria), ziarnicy, anemii, udarze mózgu, niewydolności krążenia, nadczynności tarczycy, chorobie nadciśnieniowej, cukrzycy regulacyjnej, zapaleniu płuc, zapaleniu trzustki, zapaleniu nerek, zapaleniu dróg żółciowych. Mikroelementy w ziołach: aloes, kolanchola, marchew, świetlik łąkowy, krwawnik, naparstnica, nagietek, czerwona porzeczka, czarna porzeczka.
Cynk – zapotrzebowanie dzienne w mg/dobę: 10-60; synergizm: Li, Cr, wit. A, B, C; antagonizm: Cu, Mg, Mn, Fe, Co. Wysoki stosunek ZnICu w diecie powoduje wzrost poziomu cholesterolu we krwi; rola w organizmie: aktywuje wit. B, insulinę i 25 enzymów, potrzebny do pracy gruczołu krokowego, gojenia ran i oparzeń; koncentruje się w organach: wszystkie organy; występuje w: ostrygi, nasiona dyni i słonecznika, otręby i kiełki pszenne, orzechy, groch, fasola, grzyby, cebula, czosnek, wątroba, mąka razowa, ryby, kakao, żółtka jaj; niedobór powoduje: stwierdza się przy kurzej ślepocie, katarakcie, zapaleniu skóry, trądziku, owrzodzeniu skóry, biegunce, marskości wątroby, nowotworach, dolegliwościach serca, niedorozwoju cielesnym i kostnym, epilepsji, miażdżycy naczyń obwodowych, schizofrenii, anemii, reumatyzmie, owrzodzeniu żołądka, przeroście prostaty, łuszczycy, ziarnicy, raku oskrzeli, białaczce, braku płodności; nadmiar powoduje: zwiększony poziom występuje przy zaburzeniach układu krążenia, niedokrwistości. Mikroelementy w ziołach: aloes, kolanchola, babka lancetowata, dynia, podbiał, kopytnik, dziewanna.
Magnez – zapotrzebowanie dzienne w mg/dobę: 301-600; synergizm: Mn, Zn, Li, Fe, F, wit. B, C, E; antagonizm: K, Na, Ca, P, Pb, F (w pewnych stężeniach synergizm); występuje w: mak, orzeszki bukowe, kukurydza, nasiona lnu, płatki owsiane, kakao, kasza gryczana, orzechy, groch, fasola, soja, krwawnik, naparstnica czerwona, czarna porzeczka, nagietek, świetlik łąkowy; niedobór powoduje: zaburzenia funkcji mózgu, nerwowość, pobudliwość nerwowo-ruchowa, arytmia serca, skłonność do zakrzepów, miażdżyca, reakcje alergiczne, biegunki, niewydolność nerek, kamica nerkowa, białaczka, zawroty głowy, drganie powiek (lewa), migotanie przed oczami, wypadanie włosów, łamanie paznokci, próchnica zębów, wrażliwość na zmiany pogody, brak zainteresowań seksualnych, ranne zmęczenie, zatrzymanie wzrostu, skórcze, pocenie nocne. Mikroelementy w ziołach: – aloes, kolanchola, borówka brusznica, centuria, mniszek, porzeczka cz., świetlik łąkowy, gryka, mak, mech islandzki.
Lit – zapotrzebowanie dzienne w mg/dobę: 2;
synergizm: Mn, Cu, Zn, Mg; antagonizm: Na, Rb; występuje w: woda mineralna „Zuber”, chleb razowy, bieluń kędzierzawy, owoc dzikiej róży, kłącze pięciornika; niedobór powoduje: anomalie rozwoju mózgu, miażdżyca, cukrzyca, zaburzenia psychiczne, stany maniakalno-depresyjne, skleroza, nadciśnienie, choroby serca, dna (podagra-zapalenie stawu), choroby tarczycy, skaza moczanowa. Mikroelementy w ziołach: tymianek, bieluń, owoc róży, pięciornik.
Mangan – zapotrzebowanie dzienne w mg/dobę: 5; synergizm: Ca, P, Co, Ni, wit. Bl, C; antagonizm: Cu, Zn, J, Mo; koncentruje się w organach: kości, wątroba, gruczoły mleczne, trzustka, nerki; rola w organizmie: aktywizuje wiele enzymów (dwupeptydazę, oksydazę), zmniejsza rakotwórcze działanie aflotoksyny, obniża ciśnienie tętnicze krwi; nadmiar powoduje: utrudnia zatrzymywanie fosforu i obniża poziom żelaza, a zwiększa ilość wapnia we krwi; występuje w: żurawina, winogrona, herbata, naparstnica wełnista, orzech włoski, liście brzozy, szpinak; niedobór powoduje: nieznany. Mikroelementy w ziołach: borówka czernica, bławatek, krwawnik.
Potas – zapotrzebowanie dzienne w mg/dobę: 2800; rola w organizmie: równowaga kwasowo-zasadowa, transmisja nerwowa, udział w wytwarzaniu ATP; występuje w: mleko, mięso, większość owoców; niedobór powoduje: paraliż, niewydolność mięśni. Mikroelementy w ziołach: lukrecja, mniszek, piołun, bylica pospolita, ogórecznik, nagietek, tobołki pospolite, turzyca pospolita, koper włoski, dymnica lekarska, poziewnik, przytulia, mniszek, wilżyna ciernista, storczyk, rdest, płucznik, jeżyna, wierzba, bez czarny, tarnina błotna, podbiał, pokrzywa, dziewanna, jemioła.
Chrom – zapotrzebowanie dzienne w mg/dobę: 0,06; synergizm: Cu, Zn, wit. B6; antagonizm: Mn, Fe, Co, Ni; koncentruje się w organach: mózg, włosy, krew, paznokcie; rola w organizmie: aktywuje insulinę, stymuluje syntezę kwasów tłuszczowych, razem z wit. B6 chroni przed arteriosklerozą, razem z cynkiem przed zaćmą; występuje w: drożdże, czarny pieprz, kiełki pszenicy, borówka czernica, wątroba cielęca; niedobór powoduje: zaćma, utrudnia przyswajanie węglowodanów, wzrost poziomu cukru we krwi, zaburzenia w przemianie glukozy, sprzyja arteriosklerozie.
Mikroelementy w ziołach: Pokrzywa, Skrzyp polny, Mniszek lekarski, Babki lancetowatej, Mięta pieprzowa, Szałwia lekarska
Selen – zapotrzebowanie dzienne w mg/dobę: 0,05 – 0,1; synergizm: wit. E; antagonizm: S, As, Hg; rola w organizmie: wpływ ochronny przed promieniami jonizującymi (nowotwory), chroni przed zatruciem rtęcią, przeciwdziała uszkodzeniom chromosomów; koncentruje się w organach: mięśnie, nerki, wątroba, przysadka mózgowa; występuje w: wody mineralne ze Swoszowic i Buska, sól kamienna, żółtka, kukurydza, ryby, czosnek, drożdże, pomidory, grzyby; Cukier wypłukuje selen z organizmu; niedobór powoduje: zwyrodnienie mięśni (w tym mięśnia sercowego), spadek płodności, nadciśnienie, nekroza tkanki wątroby i trzustki, choroby nowotworowe, miażdżyca, wady zębów. Mikroelementy w ziołach: targanek, łoboda, doględa wielka, koleus, nostrzyk
Krzem – zapotrzebowanie dzienne w mg/dobę: 0,5; koncentruje się w organach: grasica, cały organizm; rola w organizmie: wpływ na wzrost, procesy mineralizacji, wpływ na serce, zęby, kości, włosy, paznokcie; występuje w: skrzyp polny, rdest ptasi, podbiał, czarna jagoda, pokrzywa zwyczajna, otręby, płatki owsiane; niedobór powoduje: wypadanie włosów, kruchość paznokci, złe zrastanie złamań kości, skłonność do krwotoków, różne stany zapalne, schorzenia skóry, grzybice, łupież, trądzik, owrzodzenia dziąseł, przyzębica, odleżyny. Mikroelementy w ziołach: aloes, fasola, miodunka, mniszek, ogórecznik, owies, perz, poziewnik, rdest, rzepik, skrzyp, wrzos, żywokost, pomornik, turzyca p., poziomka, tarnina.
Jod – zapotrzebowanie dzienne w mg/dobę: 0,15; rola w organizmie: przez gruczoł tarczycy wpływa na przemianę materii; występuje w: ryby morskie, mleko, mięso, zboża, szpinak, jodowana sól kamienna; niedobór powoduje: spowolnienie reakcji psychicznych, niedoczynność tarczycy, łamliwość paznokci, otyłość. Mikroelementy w ziołach: mech islandzki, żywokost, agar-agar.
Fosfor – zapotrzebowanie dzienne w mg/dobę: 900; rola w organizmie: budulec kości i zębów, RWA i DNA; występuje w: mleko, mięso, ser, ziarno; niedobór powoduje: demineralizacja kości, utrata potasu z organizmu, ogólne osłabienie. Mikroelementy w ziołach: mech islandzki, rdest, morszczyn p., poziewnik, aloes.
———źródła———-
Leśnicka M. – Zielska zioła i ziółka
selen w roślinnych surowcach leczniczych, zawartość, rozmieszczenie i wzajemne relacje z innymi pierwiastkami – Beata Ulewicz-Magulska
Górnicka J. – Apteka natury
Jurkowska S. – Substancje czynne pochodzenia roślinnego wykorzystywane w kosmetykach
O. Sroka F. – poradnik ziołowy
