Łysienie androgenowe – ICD-10 L64, łojotokowe – L65, plackowate – L63, bliznowaciejące – L66

Łysienie – obrazy choroby i zielarskie wsparcie skóry głowy

(Łysienie androgenowe – ICD-10 L64, łojotokowe – L65, plackowate – L63, bliznowaciejące – L66)

Łysienie, choć najczęściej kojarzone bywa z dziedzicznością, to w rzeczywistości złożony proces obejmujący wiele odmian i mechanizmów. Każda z nich prowadzi do wyraźnego przerzedzenia włosów lub ogniskowego ich wypadania, lecz każda ma inną przyczynę, dynamikę i wymaga innego rodzaju wsparcia. W tradycji zielarskiej od wieków stosowano napary, odwarowe kąpiele, wcierki oraz świeże soki roślinne, by wspomagać skórę głowy, poprawiać jej ukrwienie i łagodzić stany zapalne.

Poniżej przedstawiam trzy najczęstsze obrazy chorobowe oraz klasyczne mieszanki zielarskie, opracowane na podstawie literatury ziołowej.

Łysienie androgenowe i łojotokowe (L64, L65)

Łysienie androgenowe i łojotokowe najczęściej ujawnia się między 20. a 30. rokiem życia. Towarzyszy mu wzmożony łojotok i tłusty łupież, a przerzedzenie włosów rozpoczyna się zwykle na skroniach i szczycie głowy. Z czasem skóra w tych miejscach robi się gładsza, bardziej lśniąca i cieńsza. Główną rolę odgrywają tu androgeny oraz predyspozycje genetyczne, choć – co ciekawe – przebieg choroby wyraźnie zaostrza niewłaściwa dieta, stres i przeciążenie organizmu.

Wsparcie zielarskie obejmuje nie tylko wcierki, ale także preparaty ogólne: soki świeżych roślin, odwarowe mieszanki, biostymulinę oraz witaminy z grupy B. Warto pamiętać o diecie bogatej w warzywa, lekkiej, pozbawionej alkoholu i ostrych przypraw – dawniej mówiono, że „skóra głowy lubi spokój, a włosy rosną w ciszy”.

Mieszanki tradycyjne

Mieszanka 1 – odwar wspierający skórę tłustą

Kwiat bzu czarnego • Liść pokrzywy • Kłącze perzu • Ziele fiołka trójbarwnego • Korzeń łopianu
(wszystkiego po 20 g)
1 łyżkę ziół gotować w 2 szklankach wody; pić 1–2 razy dziennie między posiłkami.

Mieszanka 2 – sokowa

Sok z łopianu • Sok z brzozy • Sok z mniszka • Sok z dziurawca
(po 10 g)
Zażywać 30–50 kropli w kieliszku wody, 3 razy dziennie po posiłku.

Mieszanka 3 – wcierka łopianowa

Sok z łopianu: 1 część
Alkohol 70°: 3 części
Wcierać co drugi dzień w miejsca łojotoku i przerzedzeń. Po 10–15 zabiegach – 2 tygodnie przerwy.

Mieszanka 4 – płyn drażniący

Nalewka z papryki 10–15 g • Kwas salicylowy 2 g • Gliceryna 5 g • Spirytus winny 70° do 100 g
Przecierać skórę głowy co drugi dzień.

Mieszanka 5 – tonik pokrzywowo-tatarakowy

Liść pokrzywy 30 g • Korzeń pokrzywy 20 g • Kłącze tataraku 10 g
Kwas octowy 20 g • Woda destylowana 80 g • Spirytus winny 90° 30 g
Macerować 7 dni, odcedzić. Wcierać co drugi wieczór; głowę myć co 10–15 dni.

Łysienie plackowate (L63)

Łysienie plackowate ma charakter gwałtowny, ogniskowy i nieprzewidywalny. Przyczyny pozostają niejasne, lecz w tradycji medycznej często łączono je ze stresem, wstrząsem emocjonalnym, urazami, infekcjami oraz nagłymi zmianami w stanie odporności. Ogniska wyłysienia są gładkie, okrągłe lub owalne, a włosy na ich obwodzie łatwo wypadają przy lekkim pociągnięciu.

Skóra w tych miejscach wygląda zdrowo – i to sprawia, że choroba jest tak zagadkowa.

Mieszanki stosowane pomocniczo

Mieszanka 1 – sokowa wzmacniająca

Sok z dziurawca 10 ml • Sok z łopianu 10 ml • Sok z brzozy 15 ml • Sok z mniszka 15 ml
Dorośli: 30–50 kropli 3× dziennie po posiłku.
Dzieci powyżej 7 lat: 10–15 kropli 2× dziennie.
Kuracja 20–30 dni; następnie przerwa 3–4 tygodnie.

Mieszanka 2 – wcierka drażniąca

Nalewka z pieprzowca 15 g • Rezorcyna 2 g • Olej rycynowy 2 g • Spirytus winny 70° do 100 g
Wcierać w ogniska łysienia.

Mieszanka 3 – napar do płukanek

Kwiat lipy • Liść brzozy • Szyszki chmielu • Ziele skrzypu • Rumianek • Mydlnica • Korzeń lubczyka • Tatarak • Szałwia • Tymianek
Zioła w różnych proporcjach.
2–3 łyżki ziół zalać 1–2 l wrzątku, parzyć 30–40 min. Stosować do płukania i masażu skóry głowy.

Mieszanka 4 – odwar wieloziołowy

Chmiel 30 g • Korzeń łopianu 30 g • Skrzyp 30 g • Korzeń mydlnicy 80 g • Rumianek 20 g • Liść brzozy 25 g • Tatarak 25 g
3–4 łyżki gotować 5 min; stosować co 2–3 dni.
Zalecano równolegle pantotenian wapnia (tradycyjnie).

Mieszanka 5 – wzmacniający odwar do zmywania

Skrzyp 50 g • Korzeń pokrzywy 50 g • Korzeń łopianu 25 g • Kwiaty nagietka 25 g
Gotować 5–10 min; stosować jak wyżej, 2–3 dniowo.

Mieszanka 6 – napar doustny

Liść pokrzywy 100 g • Liść brzozy 100 g
Lipa • Rumianek • Melisa • Perz • Mięta (po 50 g)
Łyżeczkę na szklankę; parzyć 20–30 min; pić 2× dziennie.

Łysienie bliznowaciejące (L66)

To najcięższa forma łysienia – mieszki włosowe ulegają trwałemu zniszczeniu w wyniku przewlekłego stanu zapalnego, a ich miejsce zastępuje tkanka bliznowata. Proces ten może wynikać z chorób autoimmunologicznych (toczeń, liszaj płaski), infekcji bakteryjnych, grzybiczych i wirusowych, oparzeń, urazów, zabiegów chirurgicznych, a także ekspozycji na promieniowanie.

Ponieważ uszkodzenie mieszków jest trwałe, zwykle konieczne jest leczenie dermatologiczne. Zioła mogą wspierać skórę głowy, łagodzić podrażnienia i poprawiać jej mikrokrążenie.

Mieszanka 1 – łagodzący olejek ziołowy

Olej bazowy (jojoba, kokosowy lub migdałowy): 2 łyżki

• 5 kropli olejku z lawendy

• 5 kropli rozmarynu

• 5 kropli szałwii

Delikatnie wmasować w skórę głowy, pozostawić 20–30 min, następnie umyć.

Źródła

1. ISBN 83-200-0640-6

2. ISBN 978-83-924849-5-0

3. F. Sroka, Poradnik Ziołowy

4. J. Górnicka, Apteka Natury